Leemstuc binnen kost in de praktijk tussen de 90 en 120 euro per m². Kalkstuc binnen en een gevel stucen met kalk liggen tussen de 120 en 150 euro per m². Dat is exclusief btw, en bij een gevel komt de steiger er nog bij.
Zoek je online, dan zie je bedragen van 20 tot 65 euro per m² voor leem. Ik snap dat je dan schrikt van een offerte. Toch zijn die lage bedragen niet gelogen. Ze gaan alleen over iets anders dan wat er op jouw muur moet gebeuren. In deze blog leg ik uit waar het verschil zit, wat je voor je geld krijgt en hoe je een offerte vergelijkt zonder appels met peren te vergelijken.
Prijzen in één overzicht
| Klus | Prijs uit de praktijk | Wat je online vaak ziet |
|---|---|---|
| Leemstuc binnen, compleet in lagen | 90 tot 120 euro per m², excl. btw | 20 tot 65 euro per m² |
| Kalkstuc binnen, compleet in lagen | 120 tot 150 euro per m², excl. btw | Zelden apart genoemd |
| Gevel stucen met kalk | 120 tot 150 euro per m², excl. btw en steiger | 45 tot 90 euro per m² voor buitenstucwerk |
| Ter vergelijking: gips binnen | 18 tot 26 euro per m² |
De praktijkprijzen zijn wat wij bij Ecogilde op echte klussen zien. De online bedragen komen van prijsvergelijkers als Slimster, Homedeal en Trustoo. Die rekenen meestal inclusief btw, dus het echte verschil is nog iets groter dan het lijkt.
Waarom de prijs online zo laag is
Een prijsvergelijker rekent vaak met één laag op een muur die er al klaar voor is. Dat werkt voor gips. Een gipsstukadoor zet een vlakke wand in één keer dicht en is de volgende dag weg.
Leem en kalk werken anders. Ze hechten niet chemisch zoals gips, ze drogen of harden langzaam uit, en ze gaan er in lagen op:
- Een grondlaag die de muur uitvlakt.
- Wapeningsweefsel in de bovenste millimeters, zodat er geen scheuren komen op naden en overgangen.
- Een afwerklaag die strak of met structuur wordt afgewerkt.
Tussen elke laag zit droogtijd. Bij leem reken je voor een grondlaag van een centimeter al snel een week. Kalk hardt nog langzamer uit en moet je in de eerste dagen vochtig houden. Dat betekent dat een stukadoor niet één keer komt, maar drie of vier keer. Elke keer opbouwen, afdekken, werken, opruimen. Die uren zie je niet terug in een prijs per m² voor één laag.
Er is nog iets. Een leem- of kalkwand is handwerk dat je moet kunnen. Een fijne afwerklaag die egaal droogt, zonder vlekken of aanzetten, leer je niet in een week. Je betaalt dus ook voor iemand die weet wat hij doet. Zie je een prijs die ver onder de rest zit, vraag dan wat er precies in zit en hoeveel leem- of kalkwanden die stukadoor al heeft gezet.
Waar je geld in zit
Op een offerte voor leem of kalk zie je vaak één bedrag per m². Daarachter zitten deze posten. Hoe meer ervan op jouw muur van toepassing zijn, hoe meer je richting de bovenkant van de range zit.
Wat er nu op de muur zit
Dit is vaak de grootste onbekende. Kale steen of een nieuwe plaat is snel klaar. Oude latexverf of kunststof sierpleister moet eraf, want daar hecht leem of kalk niet op. Een oude kalklaag die zandt, moet worden verstevigd of verwijderd. Op een gevel zitten vaak nog resten cement of oude pleister die eerst los moeten. Dat werk kost soms meer dan het stucen zelf.
Herstel vooraf
Losse stenen, scheuren, uitgespoelde voegen, een sleuf voor een leiding. Dat moet eerst dicht en hard zijn voordat de grondlaag erop kan. Op een oude gevel is dit vaak een flink deel van de klus.
Hoeveel lagen en hoe dik
Een scheve muur van een oud huis vraagt meer uitvlakken dan een nieuwe plaatwand. Meer centimeters is meer materiaal en meer droogtijd.
Afwerking
Een gladde fijnleem, een gekleurde afwerklaag, kalkverf of silicaatverf erover: elke afwerking is weer een stap. Tadelakt of een glanzende kalkafwerking zit nog een stuk hoger, omdat je die met de hand dicht polijst.
Plafonds, hoogte en bereikbaarheid
Boven je hoofd werken is zwaarder en gaat langzamer. Een hoge wand vraagt een rolsteiger, een gevel een echte steiger. Bij een gevel staat de steiger meestal apart op de offerte.
Seizoen en nazorg
Kalk mag niet bevriezen, niet in de volle zon drogen en niet in de regen staan. Op een gevel hangt er daarom steigerdoek en wordt de pleister vochtig gehouden. Leem wil binnen juist goed ventileren. In de winter kost dat allemaal meer tijd.
Twee klussen als voorbeeld
Een leemwand in een nieuw houten gebouw
Hieronder een wand in een nieuw gebouw met een houten draagconstructie. Eerst ging er een grondlaag leem op, machinaal aangemaakt. Op de foto zie je de ribbels van de grondlaag nog, met het weefsel erin. Na het drogen kwam de afwerklaag erop, glad afgewerkt.
Dit is een gunstige situatie: een nieuwe, vlakke ondergrond, geen oude verf, goed bereikbaar. Zo'n wand zit eerder aan de onderkant van de range.
Een oude gevel met houtvezel en kalk
Een heel ander verhaal is deze gevel. Toen de oude pleister eraf kwam, bleek eronder een mix van baksteen, cementreparaties en losse delen. Eerst is alles wat los zat verwijderd en hersteld.
Daarna is de gevel geïsoleerd met houtvezelplaten. Die platen zijn ook meteen de ondergrond voor de pleister. Let op de aansluitingen bij de kozijnen: daar ontstaan later de scheuren als het niet goed wordt gedaan.
Het resultaat na de kalkpleister:
Hier zit je met het stucwerk aan de bovenkant van de range. Daar komen de isolatie en de steiger nog bij. Hoe je zo'n gevel goed opbouwt, lees je in houtvezelgevel stucen met kalk.
Btw en subsidie
Btw. Stucwerk in een woning die ouder is dan twee jaar valt onder het lage btw-tarief van 9 procent. Dat geldt voor het stucwerk binnen en buiten, zo staat het in de handleiding laag btw-tarief van NOA. Bij nieuwbouw betaal je 21 procent. Isolatiemateriaal valt ook bij een oud huis onder 21 procent. Vraag je stukadoor om de btw op de offerte per post te laten zien.
Subsidie. Voor stucwerk zelf bestaat geen landelijke subsidie. Isoleer je de gevel, zoals bij de houtvezelgevel hierboven, dan kan de isolatie wel onder de ISDE vallen. Daar zitten voorwaarden aan, zoals een minimale isolatiewaarde en een bedrijf dat het werk uitvoert. Lees het na in de gids over subsidie voor isoleren.
Zo vergelijk je offertes
Leg twee offertes naast elkaar en kijk niet alleen naar het bedrag onderaan. Op een goede offerte voor leem of kalk staat:
- Het product. Welke leem of kalk, van welk merk. Niet alleen "leem" of "kalkpleister".
- De opbouw. Hoeveel lagen, hoe dik, en of er weefsel in komt.
- Het voorwerk. Wat eraf moet, wat er hersteld wordt en hoe de ondergrond wordt voorbehandeld.
- De afwerking. Glad of met structuur, en of er verf overheen komt.
- De droogtijd en planning. Hoeveel bezoeken en hoeveel tijd ertussen.
- Wat er niet in zit. Steiger, afdekken, afvoeren van oude pleister, kitwerk.
- De btw. 9 of 21 procent, per post.
Mist er iets, vraag het dan na voordat je tekent. Een offerte die op papier goedkoper is, wordt vaak duurder zodra het meerwerk binnenkomt.
Ik heb deze punten, en nog een paar die ik op de bouw steeds tegenkom, op een checklist van twee pagina's gezet. Die kun je naast je offertes leggen.
Kun je geld besparen?
Ja, op een paar manieren:
- Voorwerk zelf doen. Oude verf afkrabben, plinten en stopcontacten weghalen, de ruimte leeg maken. Overleg wel eerst met je stukadoor wat hij precies wil.
- Meer ruimtes tegelijk. De droogtijd van de ene ruimte gebruikt hij voor de andere. Dat scheelt bezoeken.
- Het goede seizoen. Plan kalk buiten in het voorjaar of de nazomer, en leem binnen niet midden in een natte winter zonder verwarming.
- Zelf leren. Een kleine wand met leem is goed zelf te doen. Via het Leercentrum kun je een dag meelopen met een vakman op een echte klus.
Wat kost het voor jouw muur?
Een prijs per m² zegt pas iets als iemand je muur heeft gezien. Wil je eerst een bandbreedte voor jouw klus, gebruik dan de Kostenwijzer. Wil je het laten doen, dan koppel ik je via vind een vakman aan een stukadoor die leem en kalk echt beheerst. Ik screen elke vakman zelf.
Heb je een vraag over je eigen muur? Stel hem in het Kenniscentrum. Daar staan ook de complete gidsen over leem en kalk.
Bronnen
Stukadoor in leem en kalk, en oprichter van Ecogilde. Ik schrijf over wat ik op de steiger zie gebeuren.
