Mijn portaal

Biobased materialen: welke zijn er en waar gebruik je ze voor

Biobased materialen zijn bouwmaterialen die helemaal of voor een deel van planten of dieren komen, zoals houtvezel, vlas, hennep, stro, cellulose, kurk en hout. Je gebruikt ze vooral om te isoleren en om mee te bouwen. Leem en kalk horen er vaak bij als afwerking, al zijn die zelf mineraal.

Ik ben Tim van den Berg, leemstukadoor en oprichter van Ecogilde. Op deze pagina staat per materiaal waar je het voor gebruikt en waar je op let, met de bronnen onderaan.

Naar het overzichtVind een vakman

Wat betekent biobased?

Volgens de Europese norm EN 16575 is een biobased product een product dat geheel of gedeeltelijk uit biomassa is gemaakt, dus uit planten, bomen of dieren. Dat "gedeeltelijk" is belangrijk. Voor de ISDE-subsidie en de EIA van RVO moet een isolatieproduct voor minstens 70 procent van zijn gewicht biobased zijn.

Biobased zegt dus iets over waar de grondstof vandaan komt. Het is iets anders dan natuurlijk, want leem en kalk zijn natuurlijk maar niet biobased. En het is iets anders dan ecologisch of gezond: of een product goed is voor het milieu en voor de lucht in huis, moet je per product bekijken. De Rijksoverheid ziet biobased bouwen als een vorm van circulair bouwen, met grondstoffen die steeds opnieuw aangroeien. Het doel van het Rijk is dat in 2030 30 procent van de na-isolatie biobased is.

De materialen op een rij

MateriaalWaarvoorLambda (W/mK)ISDE-bonus mogelijk
Houtvezeldak, gevel, binnenisolatie, vloer, als plaat onder de pleister0,036 – 0,045ja
Vlasdak, gevel, vloer, zoldervloer0,035 – 0,041ja
Hennepdak, gevel, vloer, kieren0,035 – 0,041ja
Strowanden en daken (balen), inblazen in houtskeletbouw en vloeren0,044 – 0,070inblaasstro ja
Celluloseinblazen in dak, vloer, zoldervloer en houtskeletbouw0,036 – 0,039ja
Kalkhennepwanden, binnenisolatie, vloerenongeveer 0,07 (blok)per product nakijken
Kurkgevel, plat dak, vloer, spouw0,039 – 0,049ja
Schapenwoldak, wand, vloer, kieren0,033 – 0,039ja
Rietdakbedekking, gevel, pleisterdragerongeveer 0,07nee, dakbedekking
Houtdraagconstructie (houtskeletbouw, CLT), gevelbekleding, vloerenconstructiemateriaalnee

Hoe lager de lambdawaarde, hoe beter een materiaal isoleert. De bereiken komen uit de Catalogus biobased bouwmaterialen 2025 van Wageningen University & Research, behalve waar het anders staat. Of een product de ISDE-bonus krijgt, hangt af van het product: kijk op de meldcodelijst van RVO.

Houtvezel

Houtvezel wordt gemaakt van restvezels van naaldhout. Je koopt het als plaat, als flexibele deken of los om in te blazen. Het is de meest gebruikte biobased isolatie: tussen de sporen van het dak, als plaat op het dak of de gevel waar pleister op kan, als binnenisolatie en in houtskeletbouw.

Houtvezel laat vocht door en houdt in de zomer de warmte lang buiten. Volgens de Gids Biobased Isoleren (2024) duurt het bij houtvezeldeken 7 tot 8 uur voordat de warmte van buiten binnen is, tegenover 3 uur bij glaswol. De meeste producten zitten in brandklasse E. Meer lees je bij wat houtvezelisolatie kost en in het Kenniscentrum over houtvezel.

Vlas

Vlas wordt gemaakt van de vezels van de vlasplant, als deken of halfharde plaat. Het wordt in Nederland en België geteeld. Je gebruikt het in het dak, de gevel, de vloer en op zolder.

Milieu Centraal noemt vlasplaten als alternatief voor gespoten schuim bij een schuin dak en een vloer. Vlas isoleert ongeveer even goed als glaswol en laat vocht door.

Alles over vlas isolatie: eigenschappen, prijs en toepassing.

Hennep

Hennepwol komt van de vezel van industriële hennep, als mat, plaat of inblaasvezel. De houtige kern van de plant, de scheven, gaat naar kalkhennep. Hennep wordt ook in Nederland geteeld.

Je gebruikt hennep in het dak, de gevel en de vloer, en om kieren dicht te maken. Meer lees je op de pagina over hennep isolatie.

Stro

Stro zijn de stengels van graan. Geperst tot balen kun je er wanden en daken mee bouwen, die je afwerkt met leem of kalk. Los ingeblazen gebruik je het in houtskeletbouw, vloeren en daken.

Stro isoleert iets minder dan houtvezel, maar je gebruikt het in een dikke laag. Het houdt de zomerwarmte het langst buiten van de materialen uit de vergelijking. Stro moet wel droog blijven: het Passive House Institute noemt een grens van 15 procent vocht, en de constructie moet luchtdicht zijn. In het Kenniscentrum staan antwoorden over bouwen met stro.

Cellulose

Cellulose is isolatie van oud papier of karton, met een middel tegen brand en schimmel. Het wordt ingeblazen in het dak, de vloer, de zoldervloer en houtskeletbouw, zodat het elke hoek vult.

Volgens de Gids Biobased Isoleren kan cellulose tot 20 procent van zijn gewicht aan vocht opnemen zonder dat het slechter isoleert. Omdat het van gerecycled papier komt, staat het op de lijst van RVO met de biobased bonus.

Alles over cellulose isolatie: eigenschappen, prijs en waar je op let.

Kalkhennep

Kalkhennep is een mengsel van hennepscheven en kalk. Je koopt het als blok of je stort of spuit het. Het wordt gebruikt voor wanden, binnenisolatie en vloeren, en het werk je af met kalk of leem.

Kalkhennep isoleert minder dan houtvezel, maar het neemt veel vocht op en geeft het weer af, en het heeft een gunstige brandklasse (B-s1,d0 voor het blok van IsoHemp). Na het aanbrengen heeft het weken tot maanden nodig om te drogen. Meer lees je bij wat kalkhennep kost en in het Kenniscentrum over kalkhennep.

Kurk

Kurk komt van de schors van de kurkeik. Voor isolatie wordt het geëxpandeerd en tot platen gebakken, zonder lijm. Je gebruikt het op de gevel, op een plat dak, in de vloer en als korrels in de spouw.

Kurk kan goed tegen vocht en schimmelt niet. Het is wel schaarser en duurder dan de meeste andere materialen.

Alles over kurk isolatie: platen, korrels en spuitkurk.

Schapenwol

Schapenwol wordt gebruikt als mat of als stopwol voor kieren. Het isoleert goed en kan veel vocht opnemen.

Let wel op: Milieu Centraal raadt schapenwol af, omdat de uitstoot van broeikasgassen veel hoger is dan bij andere isolatie en er vaak bestrijdingsmiddelen in de vacht zitten. Biobased betekent dus niet automatisch dat iets beter is voor het milieu.

Alles over schapenwol isolatie en de alternatieven.

Riet

Riet ken je van het rieten dak. Het wordt ook gebruikt als gevelbekleding en als rietmat waar pleister op kan. Riet isoleert wat, maar het is vooral dakbedekking: de isolatie zit eronder. Meer lees je bij wat een rieten dak kost.

Hout

Hout is het bekendste biobased bouwmateriaal. Bij houtskeletbouw draagt een skelet van houten stijlen het huis, en zit de isolatie tussen de stijlen. CLT, ook wel kruislaaghout, zijn grote platen van kruislings verlijmde lagen hout waarmee je wanden en vloeren maakt.

Volgens Wageningen University & Research slaat een kilo bouwhout ongeveer 1,8 kilo CO2 op, zolang het gebouw blijft staan. Buiten heb je duurzaam hout nodig, of hout dat duurzaam is gemaakt. Meer lees je bij houtbouw en wat een houten gevel kost.

Leem en kalk: niet biobased, wel vaak erbij

Leem is klei met zand, en kalk is gebrande kalksteen. Ze komen niet van planten of dieren, dus ze zijn niet biobased. Toch horen ze bij bijna elke biobased verbouwing. Ze laten vocht door en nemen het op, net als houtvezel of kalkhennep, en daardoor passen ze goed op een dampopen opbouw.

Leem isoleert zelf niet. Het buffert vocht in huis en geeft een rustige, matte wand. Als leemstukadoor zie ik vooral dat het een andere manier van werken vraagt dan gips. Meer lees je bij leemstuc, kalkstuc en kalk of leem op de binnenmuur.

Nog in ontwikkeling

Er wordt veel onderzoek gedaan naar nieuwe materialen. Lisdodde, een plant die op natte veengrond groeit, miscanthus of olifantsgras, en mycelium, het weefsel van schimmels, worden genoemd als isolatie voor de toekomst. Voor deze materialen zijn nog geen vaste waarden en geen meldcodes voor de ISDE. Gedroogd zeegras is in Duitsland wel als isolatie te koop.

Voordelen en nadelen

Het grootste voordeel is dat biobased materialen CO2 vasthouden zolang het gebouw blijft staan. Wageningen University & Research vond dat een biobased woning 18 tot 35 procent minder milieu-impact heeft dan dezelfde woning in gewone materialen. Daarnaast nemen de meeste biobased materialen vocht op en geven ze het weer af, en houden ze in de zomer de warmte langer buiten dan glaswol of PIR.

Er zijn ook nadelen. Biobased isolatie is vaak duurder, volgens Natuur & Milieu vooral door marges, onervarenheid en weinig schaalvoordeel. Niet elk isolatiebedrijf biedt het aan. En de materialen moeten tijdens de bouw droog blijven en goed worden ingepakt. Daarom is een goede opbouw en een vakman met ervaring zo belangrijk. Wat er in de praktijk misgaat, staat in de gratis gids De 25 duurste fouten bij een biobased verbouwing.

Subsidie voor biobased isolatie

Bij de ISDE krijg je per vierkante meter een bonus bovenop het gewone bedrag, als het product op de meldcodelijst van RVO staat als biobased. Het werk moet zijn uitgevoerd op of na 1 januari 2024. Doe je twee maatregelen binnen 24 maanden, dan verdubbelt het gewone bedrag. De bonus verdubbelt niet mee.

OnderdeelSubsidie per m²
Dak€ 16,25 + € 5 biobased
Gevel€ 20,25 + € 6 biobased
Spouw€ 5,25 + € 1,50 biobased
Vloer€ 5,50 + € 2 biobased
Bodem€ 3 + € 1 biobased
Zolder- of vlieringvloer€ 4 + € 1,50 biobased

Bedragen volgens RVO voor uitvoering in 2025 of later. Kijk voor de actuele bedragen en voorwaarden altijd op rvo.nl.

Bronnen

Geraadpleegd in november 2026.

Veelgestelde vragen over biobased materialen

Wat zijn biobased materialen?

Biobased materialen zijn bouwmaterialen die helemaal of voor een deel van planten of dieren komen, zoals houtvezel, vlas, hennep, stro, cellulose, kurk en hout. Voor de subsidie van RVO moet een product voor minstens 70 procent biobased zijn.

Zijn leem en kalk biobased?

Nee. Leem en kalk zijn minerale materialen, ze komen niet van planten of dieren. Ze worden wel vaak samen met biobased materialen gebruikt, omdat ze net als die materialen vocht opnemen en weer afgeven.

Is biobased bouwen duurder?

Vaak wel iets, vooral in aanschaf en uren. RVO zegt dat biobased isolatie vaak duurder is. Sinds 2026 krijg je bij de ISDE daarom per vierkante meter extra als je met biobased materiaal isoleert. In de Kostenwijzer zie je per klus wat het ongeveer kost.

Welke biobased isolatie is het beste?

Dat hangt af van waar je isoleert. Houtvezel is veelzijdig en houdt in de zomer de warmte goed buiten. Cellulose en inblaasstro zijn handig om holle ruimtes te vullen. Kurk kan goed tegen vocht. Laat de keuze afhangen van de opbouw van je muur, dak of vloer, en laat die bekijken door iemand die het huis heeft gezien.

Krijg je subsidie voor biobased isolatie?

Ja. Bij de ISDE krijg je per vierkante meter een bonus bovenop het gewone bedrag als het product op de meldcodelijst van RVO staat als biobased. Voor een dak is dat 5 euro per vierkante meter extra, voor een gevel 6 euro. Lees meer in het Kenniscentrum: hoeveel extra subsidie krijg je voor biobased isolatie.