Mijn portaal

Ecologisch isoleren: welke materialen zijn er en wanneer kies je welk?

Tim van den Berg··11 min lezen
Houtvezelplaten van Gutex op een gevel in aanbouw

Houtvezel, cellulose, hennep, vlas en schapenwol isoleren per centimeter ongeveer even goed: de lambda van de producten hieronder ligt tussen 0,035 en 0,043 W/mK, alleen strobalen zitten met ongeveer 0,049 hoger. Je kiest dus niet op isolatiewaarde, maar op plek: houtvezel voor een dak dat 's zomers koel moet blijven en als stucdrager, cellulose om holtes vol te blazen, matten van hennep, vlas of wol tussen balken en stijlen, en stro voor dikke wanden in nieuwbouw.

Ik ben stukadoor en zet leem en kalk, vaak op of tegen deze materialen. Ik ben geen bouwfysicus, dus waar het om vochtberekeningen gaat, zeg ik dat erbij. De cijfers komen uit technische bladen van fabrikanten en de meldcodelijst van RVO, gecontroleerd in oktober 2026.

Ecologische isolatiematerialen naast elkaar

Hoe lager de lambda (λ), hoe beter het materiaal isoleert. De dichtheid zegt iets over gewicht en over hoe lang zomerse hitte erover doet om door een dak te komen. De brandklasse geldt voor het losse product, niet voor de afgewerkte wand. Termen als μ-waarde en Rd staan in de begrippenlijst.

MateriaalLambda (W/mK)Dichtheid (kg/m³)ToepassingVochtBrandklasseISDE biobased bonus
Houtvezel0,036 (deken) tot 0,043 (stucdragerplaat)ongeveer 50 tot 185Dak, HSB, gevel met pleister, binnenisolatieDampopen (μ 2 tot 3), buffert vochtEPer product: Steico flex 036 dak ja, Steico Protect L dry gevel nee
Celluloserond 0,038ongeveer 27 tot 70Inblazen in holtes, zoldervloerDampopen (μ 1 tot 3), buffert vochtE tot B, per productJa bij Isofloc dak
Hennep (mat)0,037 tot 0,04335 tot 48Tussen sporen, stijlen en balkenDampopen, droog houdenEJa bij Dun Agro hennepmat dak
Vlas0,035 tot 0,038niet opgegevenDak, HSB, onder de vloer, plafondsDroog verwerken en houdenCJa bij Isovlas Vlaswol PL dak
Schapenwol0,037 tot 0,04018 tot 19,5Dak, HSB, plafonds, scheidingswandenDampopen (μ 1), neemt veel vocht opD-s2,d0 tot EPer product: Isolena Optimal ja, Daemwool DWS nee
Stro (balen)0,049 haaks op de halm, 0,06 tot 0,08 in de halmrichtingongeveer 100HSB-nieuwbouw, prefab elementenDampopen (μ 2), moet droog de wand inE, met 8 mm leemstuc B-s1,d0Ja bij ingeblazen ThermoStro, balen niet gecontroleerd
Kurk (plaat)0,040105 tot 125Onder dekvloer, gevel met pleisterDampopen volgens fabrikantENiet gecontroleerd

De biobased bonus hangt aan het product, niet aan de grondstof. Een houtvezelplaat kan op de lijst staan als "biobased: nee". Zoek dus de meldcode op van het product dat op je offerte staat. Wil je zelf eigenschappen naast elkaar zetten, dan kan dat met de materialencheck van RenovaEco.

Houtvezel: wanneer kies je het?

Houtvezelplaten van Gutex op een gevel, met de aansluiting bij het kozijn
Houtvezelplaten op een gevel, klaar voor de kalkpleister. Foto: Ecogilde

Houtvezel is geperst resthout van naaldbomen, als flexibele deken, losse inblaasvezel of harde plaat. Een deken als Steico flex 036 heeft een lambda van 0,036 W/mK. Een zware stucdragerplaat als Gutex Thermowall GF zit op 0,043 W/mK en weegt ongeveer 185 kg/m³.

Houtvezel kies je voor een dak onder de pannen. Steico rekende twee daken met dezelfde U-waarde door. Met houtvezel kwam de faseverschuiving rond 12 uur uit, met minerale wol rond 7 uur. De hitte van twee uur 's middags komt dan pas laat in de avond binnen, als je de ramen open kunt zetten. Op een slaapkamer onder de pannen merk je dat.

De harde platen zijn ook een goede stucdrager. Binnen zet ik er leem op, buiten een kalkpleister uit het systeem van de fabrikant. Hoe dat op een gevel gaat, lees je in een Gutex gevel stucen met kalk.

Waar je op let:

  • Vraag welke plaat het is. Op offertes staat vaak alleen "houtvezel". Een onderdakplaat is iets anders dan een stucdragerplaat.
  • Niet in de regen laten staan. De platen zijn waterafstotend, niet waterdicht. Een gevel die weken open staat, is te nat om te stucen.
  • Binnenisolatie op een massieve muur werkt alleen volledig verlijmd, zonder folie of gipsplaat ertussen.

Plaattypes en verwerking staan op de pagina over houtvezel.

Cellulose: wanneer kies je het?

Cellulose is versnipperd oud papier dat een gespecialiseerd bedrijf met een machine in een holte blaast. De lambda ligt rond 0,038 W/mK, bij Steico floc en bij Warmcel. Tegen brand en schimmel krijgt het minerale zouten mee. Warmcel noemt boorzuur en magnesiumsulfaat. Steico heeft ook een boorvrije variant.

Cellulose kies je voor holtes die je anders niet goed vol krijgt: een dak dat van binnen al dicht is, een HSB-wand, een balklaag. De vezel kruipt om leidingen, balken en doorvoeren heen, waar een plaat of mat een kier laat.

Waar je op let:

  • Inblaasdichtheid. Te los ingeblazen cellulose zakt in. Steico geeft per dikte en dakhelling een minimale dichtheid, en voor een gesloten kast ongeveer 40 tot 60 kg/m³ tegen 27 tot 39 kg/m³ op een open zoldervloer. Vraag hoeveel zakken erin zijn gegaan. Gewicht gedeeld door het volume van de holte geeft de dichtheid.
  • De holte moet dicht zijn. Aan beide kanten een plaat of strak gespannen doek, anders blaas je het de kruipruimte in.
  • Brandklasse per product. Steico floc staat op E, met een aanvullende test op B-s2,d0. Warmcel geeft droog C-s1,d0.

Hennep: wanneer kies je het?

Hennepveld na de oogst, de hennep ligt in rijen
Hennepveld direct na de oogst: de gemaaide hennep ligt in rijen op het land. Foto: Henrik Pauly via Unsplash (Unsplash-licentie)

Hennepisolatie is een zachte mat van hennepvezels. Een bekend merk is Thermo Hanf. De Europese technische beoordeling van die matten (ETA-05/0037) geeft een lambda van 0,037 tot 0,043 W/mK, afhankelijk van de variant, een dichtheid van 35 tot 48 kg/m³ en brandklasse E.

Hennep kies je voor tussen sporen, stijlen en balken. De mat is soepel en klemt in het vak.

Waar je op let:

  • Er zit een steunvezel in. Volgens de ETA een bindvezel op basis van PET of PLA. PET is kunststof. Wil je dat niet, vraag dan naar de samenstelling.
  • Droog houden. Een mat die in de bouwfase nat wordt, droogt in een dicht vak slecht uit.
  • Hennepmat is geen kalkhennep. Kalkhennep is kalk met hennepscheven, gestort of als blok gemetseld. Dat is een ander systeem, zie kalkhennep.

Vlas: wanneer kies je het?

Historische foto van een vlasveld met gebonden vlasbundels
Historische foto van een vlasveld met gebonden vlasbundels. Foto: Oregon State University Collections and Archives via Unsplash (publiek domein)

Vlasisolatie komt van de korte vezels die overblijven bij de productie van linnen. In Nederland maakt Isovlas uit Oisterwijk het. De PL-plaat heeft een lambda van 0,038 W/mK, de PN-plaat 0,035. Isovlas geeft Euroklasse C op. Een dichtheid heb ik bij Isovlas niet gevonden.

Vlas kies je voor het dak tussen de gordingen, HSB-wanden, plafonds en onder de begane grondvloer. Isovlas noemt ook na-isolatie van een massieve muur.

Waar je op let:

  • Droog. Isovlas schrijft voor de platen droog op te slaan, minstens 150 mm van een vochtige ondergrond, en ze droog te verwerken en te houden. Onder de vloer betekent dat: eerst de kruipruimte op orde.
  • In de spouw alleen als gedeeltelijke vulling, met een geventileerde luchtspouw ernaast van minstens 30 mm.
  • Dampremmer. Isovlas biedt een dampspanningsberekening aan. Gebruik die.

Schapenwol: wanneer kies je het?

Close-up van schapenwol
Close-up van schapenwol. Foto: Vince Veras via Unsplash (Unsplash-licentie)

Schapenwol wordt gewassen en tot een deken gevilt. Het is de lichtste in dit rijtje: Isolena Optimal weegt 18 kg/m³, Daemwool DWS 19,5 kg/m³. De lambda ligt op 0,037 (Isolena) tot 0,040 W/mK (Daemwool), de μ-waarde op 1. Daemwool geeft aan dat wol ongeveer een derde van zijn gewicht aan vocht kan opnemen.

Schapenwol kies je voor plafonds, scheidingswanden en daken waar je ook geluid wilt dempen. Het prikt niet, wat prettig is als je boven je hoofd werkt.

Waar je op let:

  • Bescherming tegen motten. Daemwool gebruikt een mottenmiddel. Isolena werkt met een behandeling zonder biocide en zonder steunvezels. Vraag wat er in het product zit.
  • Brandklasse. Isolena Optimal staat op D-s2,d0, Daemwool op E.
  • ISDE. Isolena Optimal staat op de meldcodelijst als biobased, Daemwool DWS als niet biobased. Zelfde grondstof, ander antwoord.

Stro: wanneer kies je het?

Stro komt als geperste balen in een houtskelet of prefab element, of gehakseld om in te blazen. Bij balen hangt de lambda af van de richting van de halm. De Vakgroep Strobouw geeft haaks op de halm een rekenwaarde van 0,049 W/mK, en 0,06 tot 0,08 als de halmen meelopen met de warmtestroom. De balen wegen ongeveer 100 kg/m³.

Stro kies je voor nieuwbouw en uitbouwen in houtskeletbouw, waar een dikke wand geen probleem is. Met 36 cm stro haal je een Rc van ruim 6. Ongepleisterd heeft stro brandklasse E, met minstens 8 mm leemstuc haalt het oppervlak B-s1,d0. Ik pleister die wanden, ik bouw ze niet.

Waar je op let:

  • Droog de wand in en droog blijven. Nat stro gaat schimmelen. Dat zie je pas als de pleister gaat bollen.
  • Dampopen afwerken. Binnen leem, buiten kalk of een geventileerde bekleding. Geen cement, geen latexverf.
  • Spatwater. Een flinke dakoverstek en een sokkel zijn geen luxe.

Bouwmethodes en pleisterwerk staan op de pagina over stro. In de biobased isolatie vergelijking 2026 staat stro naast kalkhennep en mycelium.

Kurk: wanneer kies je het?

Kurk kom je in Nederland minder tegen. Een geëxpandeerde kurkplaat van Isokurk heeft een lambda van 0,040 W/mK en weegt 105 tot 125 kg/m³. De plaat is drukvast, dus je ziet hem onder een dekvloer, op een plat dak en als pleisterdrager op een gevel.

Wat ecologisch isoleren niet is

Een biobased mat in het dak maakt nog geen ecologische opbouw. Drie dingen zie ik de werking tenietdoen.

Folie op de verkeerde plek of met gaten. Bij matten tussen de sporen kan een dampremmer aan de binnenkant nodig zijn. Maar een folie werkt alleen als hij overal luchtdicht is. Eén wandcontactdoos zonder afplakken, en warme vochtige lucht stroomt precies daar de isolatie in. Of je een dampremmer nodig hebt, laat je bepalen door een bouwfysicus of een vochtberekening, niet door de verkoper en niet door mij.

Een dichte afwerking. Een dampopen wand met houtvezel en leem, en dan een latexverf erop. Of buiten een cementpleister of kunststof gevelverf. Dan zit er een deksel op: vocht komt erin en niet meer uit. Dit is de fout die ik het vaakst zie.

PIR ernaast. PIR isoleert per centimeter veel beter: voor Rd 3,5 is een Recticel Powerroof-plaat volgens RVO 77 mm dik. Maar een PIR-plaat met aluminium cachering is vrijwel dampdicht. Een dak met hennep tussen de sporen en PIR erop is geen dampopen opbouw meer. Dat kan kloppen, maar dan moet iemand het hebben uitgerekend.

En ecologisch isoleren vervangt geen ventilatie. Een huis dat je kierdicht maakt, heeft gestuurde luchtverversing nodig.

Welke subsidie krijg je in 2026 voor ecologisch isoleren?

Via de ISDE van RVO krijg je in 2026 een vast bedrag per m² isolatie, plus een bonus als het product op de meldcodelijst als biobased staat:

  • Gevel: € 20,25 per m², plus € 6 biobased bonus.
  • Dak: € 16,25 per m², plus € 5 biobased bonus.
  • Vloer: € 5,50 per m², plus € 2 biobased bonus.

Twee maatregelen binnen 24 maanden verdubbelen het basisbedrag, de bonus niet. Het materiaal moet een Rd van minstens 3,5 halen en een bedrijf moet het aanbrengen. Hoe dik dat is, staat per product op de meldcodelijst:

Product (meldcode)Minimale dikte voor Rd 3,5
Steico flex 036, houtvezeldeken dak (KA22641)126 mm
Isofloc cellulose, dak (KA18716)140 mm
Dun Agro hennepmat, dak (KA27133)140 mm
Isovlas Vlaswol PL, dak (KA18311)140 mm
Isolena Optimal schapenwol, gevel (KA27244)140 mm
ThermoStro ingeblazen stro, dak (KA29742)180 mm
Recticel Powerroof PIR, dak (KA18341), ter vergelijking77 mm

Regels en bedragen veranderen per jaar. Leningen, btw en gemeenteregelingen staan op de pagina over subsidie.

Welk materiaal past bij jouw situatie?

Hellend dak

Wil je een koele zolder, kies dan houtvezel: deken of inblaasvezel tussen de sporen en een onderdakplaat erop. Isoleer je van binnen en blijven de pannen liggen, dan ligt cellulose of een mat van hennep, vlas of wol tussen de sporen voor de hand, bijna altijd met een dampremmende laag aan de binnenkant.

Gevel aan de binnenkant

Bij een jaren-30 huis zonder spouw of een monument isoleer je vaak binnen. Een capillair actieve houtvezelplaat, volledig verlijmd en afgewerkt met leem, is de opbouw die ik het meest stuc. Hoe dik het mag, hangt af van je muur, de gevelrichting en de balkkoppen. Laat dat uitrekenen, bijvoorbeeld met WUFI. Komt daar een dikte uit onder de ISDE-eis, kies dan voor een droge muur. Bij een monument ligt de eis voor de gevel op Rd 2,5.

Spouwmuur

Een bestaande spouw wordt meestal na-geïsoleerd met ingeblazen korrels of parels. Er staan ook biobased parels op de meldcodelijst, zoals Bioparels (KA32150). Losse vezels die vocht opnemen, zou ik niet in een spouw laten blazen zonder dat de fabrikant dat uitdrukkelijk toestaat.

Vloer en kruipruimte

Eerst de kruipruimte droog en geventileerd, dan een vlasplaat of houtvezeldeken tussen de balken. Onder een nieuwe dekvloer werkt een kurkplaat. Over dekvloeren lees je meer in de dekvloer uitgelegd.

Houtskeletbouw

Hier passen ze bijna allemaal: cellulose of houtvezel ingeblazen, matten tussen de stijlen, of stro bij een dikke wand. Buiten komt vaak een houtvezelplaat als stucdrager of achter gevelbekleding. De opbouw en de dampremmer laat je vastleggen door de bouwfysicus of de systeemleverancier.

Zelf doen of laten doen?

Een mat tussen de balken van een zoldervloer leggen, kan een handige klusser zelf. Maar zelf isoleren geeft geen ISDE. Bij 50 m² dak met een biobased product scheelt dat met de bedragen van 2026 ruim duizend euro.

Inblazen is werk voor een bedrijf met een machine. Binnenisolatie op een massieve muur, een houtvezelgevel met pleister en alles waar een dampremmer bij komt kijken, laat je doen door iemand die het dagelijks doet. Een fout daar zie je pas na een of twee winters.

Wat het ongeveer kost, zie je in de Kostenwijzer. De fouten die het meeste geld kosten, staan in de gratis gids De 25 duurste fouten bij een biobased verbouwing. Zelf leren kan via het LeercentrumKenniscentrum: je loopt mee met een vakman op een klus. Wil je het laten doen, dan koppel ik je via vind een vakman aan een vakman die ik zelf heb gescreend.

Tim van den Berg
Tim van den Berg

Stukadoor in leem en kalk, en oprichter van Ecogilde. Ik schrijf over wat ik op de steiger zie gebeuren.

Download gratis: de 25 duurste fouten bij een biobased verbouwing

Ik zie ze steeds terug. Op de bouw, en bij klussen waar iemand achteraf moet herstellen wat er fout ging. In deze gids staan de 25 fouten die het meest voorkomen, en hoe je ze voorkomt.

  • 28 pagina's, praktisch en zonder vakjargon
  • Inclusief printbare checklist
  • Direct in je mailbox

Je krijgt de gids direct per mail. Privacy

Verder lezen

Ecologische vloeren: welke materialen zijn er en wanneer kies je welk materiaal
6 min lezenEcologische vloeren: welke materialen zijn er en wanneer kies je welk materiaalLees verder ›
Kalkhennep, mycelium of stro: biobased isolatie vergeleken in 2026
9 min lezenKalkhennep, mycelium of stro: biobased isolatie vergeleken in 2026Lees verder ›
Gutex gevel stucen met kalk: zo breng je het aan, en waarom de details alles bepalen
9 min lezenGutex gevel stucen met kalk: zo breng je het aan, en waarom de details alles bepalenLees verder ›