Kalkhennep, mycelium of stro: biobased isolatie vergeleken in 2026

Stro en kalkhennep kun je in 2026 gewoon laten verwerken, een isolatieplaat van mycelium voor je huis nog niet. Stro isoleert per centimeter beter dan kalkhennep, kalkhennep geeft massa en buffert veel vocht, en mycelium kom je in Nederland alleen tegen als akoestisch paneel en in proefprojecten.

Ik krijg steeds vaker de vraag of mycelium een optie is. Als stukadoor zet ik leem en kalk op kalkhennep en stro, en bij de vakmensen in ons netwerk zie ik hoe het gebouwd wordt. Mycelium als isolatie heb ik nog op geen enkele bouw gezien. Hieronder zet ik de drie naast elkaar met cijfers die ik kon controleren.

Hoe lager de lambda, hoe beter een materiaal per centimeter isoleert. Lambda, Rc en Rd staan uitgelegd in de begrippenlijst.

Hoe goed isoleert kalkhennep?

Kalkhennep is hennepscheven, het houtige binnenste van de hennepstengel, gebonden met kalk. Het draagt niets. Er staat altijd een houtskelet of een bestaande muur achter die het gewicht neemt. Je koopt het als blok dat in de fabriek al gedroogd is, of als mengsel dat op de bouw wordt gestort of gespoten.

Hoe goed het isoleert, hangt af van hoe zwaar het mengsel is. IsoHemp geeft in de catalogus van 2026 voor de blokken een lambda van 0,071 W/mK bij een dichtheid van ongeveer 320 kg/m³. Voor hun losse vulling is dat ongeveer 0,070. Gestort en gespoten materiaal zit volgens Frans onderzoek van Collet en Pretot tussen ongeveer 0,09 en 0,16 W/mK, bij dichtheden van 260 tot 460 kg/m³. Meer kalk en harder aanstampen maakt het zwaarder en slechter isolerend.

In dikte betekent dat: voor een Rd van 3,5, de ondergrens voor ISDE bij gevelisolatie, noemt RVO voor het IsoHemp-blok een minimale dikte van 250 mm. Met gestort materiaal kom je eerder rond de 32 cm uit. Een houtvezelplaat doet hetzelfde met ongeveer de helft van die dikte.

Mensen kiezen het om vocht. Kalkhennep is dampopen en neemt vocht uit de lucht op om het later weer af te geven. Dat werkt goed tegen een oude massieve muur. De blokken van IsoHemp hebben brandklasse B-s1-d0: de kalk brandt niet en sluit de hennep in.

Het zwakke punt zit in de droogtijd. Een gestorte wand van 30 cm droogt in maanden, niet in weken. Op de klussen waar ik het stucwerk doe, is te vroeg afwerken de fout die het vaakst terugkomt. Pleister op een natte wand geeft na een paar maanden donkere vlekken en plekken die loslaten. Afwerken doe je met kalk of leem. Latexverf maakt de hele opbouw dicht. Meer over droogtijd, afwerking en de fouten die ik zie, staat op de pagina over kalkhennep.

Hoe goed isoleert stro?

Stro zie je in de bouw in drie vormen. Strobalen als vulling tussen de stijlen van een houtskelet. Prefab elementen, waarbij het stro in de werkplaats in een houten frame wordt geperst. En gehakseld stro dat in een dichte kast wordt geblazen, net als cellulose.

Strobalen isoleren per centimeter iets minder dan minerale wol, maar je zet er veel centimeters van neer. Haaks op de halm ligt de lambda rond 0,049 tot 0,052 W/mK. Lopen de halmen mee met de warmtestroom, dan zit je tussen 0,06 en 0,08. Ingebouwde balen hebben een dichtheid van ongeveer 100 kg/m³. Een baal van 36 cm op zijn kant geeft een Rc van ruim 6 m²K/W. Het Bbl vraagt voor een nieuwe gevel 4,7. Daar zit je dus ruim boven.

Ingeblazen stro is een ander product. ThermoStro, gemaakt van Nederlands tarwestro, heeft een lambda van 0,043 W/mK. Volgens de meldcode bij RVO heb je 220 mm nodig voor Rd 3,5 in een gevel.

Een ongepleisterde baal valt in brandklasse E. Met minimaal 8 mm leemstuc erop haalt het oppervlak B-s1,d0.

De echte vijand van stro is vocht, niet vuur. Stro is dampopen, met een μ-waarde van ongeveer 2, maar nat stro schimmelt en verteert. Wat ik tegenkom als ik kom pleisteren: balen die te dicht op het maaiveld beginnen, en gaten tussen baal en stijl die met los stro zijn opgevuld. Binnen zet ik leem in drie lagen met weefsel, buiten komt kalk. Cement hoort er niet op. Hoe een strowand van onder tot boven in elkaar zit, lees je op de pagina over stro.

Is mycelium-isolatie al te koop?

Nee, niet als isolatieplaat voor je huis. Dat heb ik in oktober 2026 nagelopen.

Mycelium is het draadvormige netwerk van een schimmel, het deel onder de paddenstoel. Je laat het groeien op landbouwresten zoals hennep of zaagsel, de draden binden de vezels tot een vast blok, en daarna wordt het gedroogd zodat de groei stopt.

In het lab ziet het er goed uit. Een overzichtsstudie van Motamedi en anderen uit 2025 noemt voor myceliumcomposieten een lambda van 0,036 tot 0,06 W/mK. Letse onderzoekers (Irbe en anderen, 2024) maten 0,040 tot 0,064 W/mK bij dichtheden van ongeveer 90 tot 320 kg/m³. Met hennep als voedingsbodem kwamen ze het laagst uit, op 0,040 tot 0,041. Dat is vergelijkbaar met houtvezel.

Wat er in de handel is:

• Grown.bio, een Nederlands bedrijf, verkoopt op dit moment verpakkingen, interieurobjecten en een kweekpakket van mycelium. Een isolatieplaat voor de bouw staat niet in hun aanbod.
• Mogu uit Italië maakt akoestische wand- en plafondpanelen van mycelium met textielresten. Het technisch blad geeft 120 kg/m³ en een lambda van 0,050 W/mK, maar de panelen zijn bedoeld voor binnen en voor geluid, niet om je gevel te isoleren. De brandklasse is B of D, afhankelijk van de afwerking.
• Mykor, een Brits bedrijf met een proeffabriek in Portugal, ontwikkelt een isolatieplaat. In mei 2026 haalden ze 4,6 miljoen euro op. Het product ligt nog ter beoordeling en een lambda of brandklasse is niet gepubliceerd.

Op de ISDE-meldcodelijst van RVO heb ik geen myceliumproduct gevonden. Geen meldcode betekent geen ISDE.

Waar het nog niet staat:

• Schaal en prijs. Het Nederlandse onderzoeksproject Mythic, onder leiding van Avans Hogeschool, vond mycelium technisch geschikt als isolatie, maar nog niet economisch haalbaar zonder grotere productie. Openbare prijzen heb ik niet gevonden.
• Vocht en schimmel. De overzichtsstudie meldt dat onbehandelde panelen schimmelen bij hoge luchtvochtigheid en buiten binnen een paar maanden afbreken. Met een coating gaat het beter, maar langjarige praktijk is er nog niet.
• Brand. In Mythic vielen de proefstukken tussen klasse B en D. Voor een isolatieplaat met een officiële brandklasse heb ik niets gevonden.
• Certificering. Volgens de overzichtsstudie wisselen dichtheid en sterkte nog te veel per partij om door certificering te komen.
• Dampopenheid. Een gemeten μ-waarde voor een myceliumplaat heb ik niet gevonden.

Biedt iemand je mycelium aan als gevelisolatie, vraag dan naar het technisch blad, de brandklasse volgens EN 13501-1 en de meldcode. Zonder die drie zou ik er geen gevel mee dichtzetten.

Kalkhennep, mycelium en stro naast elkaar

Wil je deze materialen naast houtvezel, vlas, cellulose of schapenwol leggen, lees dan ecologisch isoleren: welke materialen er zijn en wanneer je welk kiest. Voor een vergelijking op lambda en milieu kun je ook de materialencheck van RenovaEco gebruiken.

Welke subsidie krijg je in 2026 voor biobased isolatie?

Via de ISDE krijg je in 2026 voor gevelisolatie € 20,25 per m², of € 40,50 als je binnen 24 maanden een tweede maatregel doet. Je woning moet gebouwd zijn voor 1 januari 2019 en het werk moet door een bedrijf worden gedaan. Staat het product op de meldcodelijst met "biobased: ja", dan komt er een bonus bij: € 6 per m² voor de gevel, € 5 voor het dak. Die bonus verdubbelt niet mee.

Wat me opviel bij het nalopen: de kalkhennepblokken en de HL Mix van IsoHemp staan wel op de meldcodelijst, maar met "biobased: nee". Je krijgt dus het basisbedrag, niet de bonus. Inblaasstro van ThermoStro krijgt beide. Strobalen in nieuwbouw vallen buiten de ISDE, omdat de regeling alleen geldt voor woningen van voor 2019. En voor mycelium is er geen meldcode.

De regels veranderen per jaar, dus check de meldcode van het product op je offerte. Alles over ISDE, het Warmtefonds en de btw op isoleren staat op de pagina over subsidie.

Welke past bij jouw huis?

Een paar situaties die ik op de bouw vaak tegenkom:

• Jaren-30 huis met een steense muur, geen spouw. Buiten isoleren mag niet of je wilt het metselwerk houden. Dan zijn kalkhennepblokken een optie, net als een houtvezelplaat met leem of kalk ervoor. Houtvezel kost minder dikte, kalkhennep geeft meer massa. Laat bij binnenisolatie eerst een bouwfysicus een vochtberekening maken, zeker bij een koude noord- of westgevel of houten balkkoppen in de muur. Meer over de platen staat bij houtvezel.
• Nieuwbouw in houtskelet, met ruimte voor een dikke wand. Hier is stro sterk. Een wand van 36 cm haalt ruim de eis, het materiaal is goedkoop en goed te pleisteren. Zorg voor een flinke overstek en een plint die het stro hoog genoeg houdt.
• Bestaand dak of een houten aanbouw met een dichte kast. Ingeblazen stro past dan, met ISDE en biobased bonus.
• Een massieve wand in nieuwbouw zonder folie. Gestorte kalkhennep rond een houtskelet. Begin in het voorjaar, zodat de wand de zomer heeft om te drogen. Is de verhuisdatum krap, kies dan blokken.
• Je wilt per se mycelium. Hang een akoestisch paneel in de woonkamer. Voor de isolatie van je huis wacht ik op een product met technisch blad, brandklasse en meldcode.

Wat het in jouw geval ongeveer kost, zie je in de Kostenwijzer.

Zelf doen of laten doen?

Kalkhennepblokken zetten is te doen als je handig bent. Ze zijn licht en je zet ze met een dunne lijmvoeg. Waar het misgaat: de eerste laag die waterpas en los van optrekkend vocht moet staan, de verankering aan de oude muur en de aansluitingen rond kozijnen. Gestort werk is niets voor zelfbouw. Eén fout in het mengsel zit voor altijd in je muur.

Strobalen stapelen leren veel zelfbouwers onder begeleiding van een ervaren strobouwer, met het dak al dicht. Inblazen is machinewerk. En zelf isoleren geeft geen recht op ISDE: daarvoor moet een bedrijf het doen en de meldcode op de factuur zetten.

Het pleisterwerk is meer werk dan het lijkt. Drie lagen leem met weefsel rond twintig dagkanten is zwaar. Wil je het leren, loop dan via het LeercentrumKenniscentrum een dag mee met een vakman op een klus. Wil je het laten doen, dan koppel ik je via vind een vakman aan een vakman die ik zelf heb gescreend. Sta je nog aan het begin, lees dan eerst de gratis gids De 25 duurste fouten bij een biobased verbouwing.

Tim van den Berg

Stukadoor in leem en kalk, en oprichter van Ecogilde. Ik schrijf over wat ik op de steiger zie gebeuren.